iPhone 7 100 Dolara Üretilip 1000 Dolara mı Satılıyor?


Belki duymamışsınızdır; birkaç gün önce Apple, düzenlediği bir lansmanla iPhone 7 ve iPhone 7 Plus’ı tanıttı.  Hatta beraberinde yeni saatleri Apple Watch Series 2 ve kablosuz kulaklıkları AirPods’u da tanıttı. Nasıl duymayacaksınız değil mi? Bu konuda herhalde sadece mizah dergileri haber yapmadı. Ne yapalım; görkemli bir etkinlik, tüm dünyanın gözünü üzerinde tuttuğu ürünler ve satışa çıkmadan kuyruğa giren tüketiciler olunca bize de yazmak düşüyor. Ben de iPhone 7’nin rüzgarını sırtıma alıp bu haftaki köşe yazım için uçuşa geçtim.

Aslında konu taze değil. Her yeni ve pahalı satılan cihaz lansmanından sonra başlar söylentiler: “O telefon 100 dolara üretiliyor, kazıklanıyorsunuz”, “o telefonun üretiminde kaç Çinli işçi öldü?“, “asgari ücretlinin elinde son model telefonun ne işi var?”, “En iyisi yerli telefon almak, paramız cebimizde kalsın”. Ve bunun gibi pek çok laf. Cevabım var efendim, cevabım var… (Son cümleyi daha bilmiş görünmek için kurdum.)

Şimdi, anladığınız üzere konu iPhone değil. Sony, Samsung, LG, Huawei… Fark etmez. Hepsi için geçerli bir durum bu. Ve peşinen kabul ediyorum ki bu cihazları sadece hava atmak için kullanan, rehbere numara kaydedemeyecek haldeyken her sene en pahalısını alan insanlar da var. Markalar da ufacık şeyleri bile devrim gibi anlatıp herkese ihtiyacı yokken satmayı iyi biliyor.

Çinli işçilerin, çalıştıkları FoxConn gibi fabrikalarda çektiği eziyetleri zaten tartışmaya gerek yok. Korkunç. Yani tüm safsataların farkında olarak bir şeyler söylemek istiyorum.

iPhone 7 100 Dolara mı Üretiliyor?

iPhone 7, Galaxy Note 7, Sony Xperia XZ… İnanın hiçbirinin üretim maliyetini bilmiyorum. Ama bildiğim bir şey var: Maliyet hesabı, öyle bakkal hesabıyla component bedellerini toplayarak yapılmaz. Onların bedelini bile aslında tam olarak bilmiyoruz. Bu firmalarda çalışan yüzlerce mühendis var. Biri iris tanıma sistemini geliştiriyor mesela; bir başkası tıklayınca ayrı, basınç uygulayınca ayrı davranıp aynı zamanda parmak izi okuyan ve basılı tutunca başka bir fonksiyonu çalıştıran butonu tasarlıyor. Bakın, butonu tanımlamak bile ömrümü kısalttı. O derece.

Daha yazılımı, kamerası, giderek daha düşük nanometrelere inen işlemcisi, boyutu artmadan uzayan pil ömrü vs. vs. var bu işin. Sonra tasarımı var. Üstelik hem dış tasarımı, hem yazılım arayüz tasarımı hem de sizin görmediğiniz ama telefonun daha işlevsel hale getiren iç tasarımı var. Yönetiminden, pazarlamacısına, teknik destek ekibinden çaycısına çalışanlar var. Lojistik maliyeti, üretim maliyeti, garanti maliyeti var. Var oğlu var…

Yani bu telefonlar o kadar da ucuza mal edilmiyor.

Yeni Cep Telefonları Çok mu Pahalı?

Şimdi doğruya doğru; bütün markaların amiral gemileri için, ucuz desek ayıp olur. Ama bu telefonlara çok pahalı demek de haksızlık olur. Mesele şu: Biz “gelişmekte”yiz ve vergimiz yok. Cep telefonuna ödediğimiz parayla yol, su ve elektrik alıyor, sonra ona da para özüyoruz.

Daha açık anlatmaya çalışayım: Amerika’da asgari ücret 1250 dolar. Türkiye’de ise asgari ücret 1300 lira. Kaba bir hesapla Amerikalı bir asgari ücretli, Türkiyeli bir asgari ücretlinin 3 katı para kazanıyor. Bir de iPhone 7’nin fiyatına bakalım. Amerika’da 750 dolara 128 GB iPhone 7 almak mümkün. Yani neredeyse  yarım maaş. Kabul, çok! Ama Türkiye’de bu fiyat sadece kur hesabıyla 2250 lira oluyor. Muhtemelen 3000 lira civarı olacak ve almaya 2 maaş yetmeyecek. Kısaca, biz bu telefonları gerçek fiyatının 5 katı civarı bir fiyata alıyoruz. Eğer bir Amerikalı iPhone 7’yi kontratlı alırsa aylık 35 dolar. Onun için 35 lira gibi. “Ayda 35 liraya 128 GB iPhone 7!

Mesela yeni çıkan Apple AirPod kablosuz kulaklığa bakalım: Amerika satış fiyatı 159 dolar (burda). Türkiye satış fiyatı ise 748 lira nakite (burda). Yine bir Amerikalı bir aylık maaşıyla 7-8 tane bu kulaklıklardan alabilirken, biz 2 tane bile alamıyoruz. Evet, ortada bir sıkıntı var ama bunun kaynağı telefon üreticileri mi yoksa biz miyiz bilmiyorum…

Bizde neden mi pahalı? Bir kere dolar kuru nedeniyle asıl fiyatı kafadan üçle çarpıyoruz. Sonra bu cihazları ülkeye sokma maliyeti var, KDV var, ÖTV var, internete giriyoruz diye TRT’ye ödenen bedel var, buradaki satıcının kârı var. Bitmiyor… Kaderimiz bu. Mesela zaman zaman “30 dolara cep telefonu” haberleri görüyorsunuz ya, o telefon vergilerle en az 350 lira oluyor diye Türkiye’ye hiç gelmiyor.

Peki Yerli Telefon mu Alsak?

Yerli telefonlar bambaşka tartışma konusu aslında. Fiyat olarak baktığımızda ucuz görünseler de; aynı fiyatlara yabancı markalı, orta-üst seviye çok iyi telefonlar da var. Bu koşulda yerli telefon seçmenin bir avantajı var mı peki? Bence yok. Mesela Çinli ve Güney Koreli büyük üreticiler (Samsung, LG, Huawei) kendi ülkelerinde eksta pil, ekstra aksesuar, özel indirim gibi seçeneklerle satışa çıkıyor. Yerli markalarda böyle bir şeye rastlamadım ben.

Mesela 40’a yakın Samsung Note 7’nin pili patladı. Samsung anında satışı durdurdu ve tüm cihazları geri topladı. Apple desen, birçok sorunda ücretsiz cihaz değişimi bile yapıyor. Hepsinin uluslararası servisi var. Yerli markalarda servis ve garanti konusunda da endişelerim var benim.

Peki yerli dediğin ne kadar yerli? Bu da çok tartışılan bir başka konu. Şirketler Türk ama donanımların hiçbiri yerli değil. Bazıları Türkiye’de montaj yapıyor, bazıları Çin’de. “Bütün markalar öyle yapıyor” diyenler olacak, biliyorum ama bu yorum da çok doğru değil. Bir kere genel olarak bu teknolojiler o ülkelerde geliştiriliyor zaten. Biz yerli cep telefonunu birleştirirken hangi yerli marka kamerayı, GPU’yu ya da RAM’i kullanıyoruz? Böyle bir şey var mı? Yok.

Mesela Samsung, Super AMOLED teknolojisi geliştiriyor ekranlarda. LG, hem pil teknolojisini (kimyasal) geliştiriyor, hem Quantum IPS ekran panelini (aldığınız birçok farklı marka monitör ve TV aslında LG panellidir). Sony dünyanın en baba kamera üreticisi ve telefonlarında bunu kullanıyor. Apple kendi işlemcisini kendi üretiyor. Biz?..

Bakın, niyetim gerçekten yerli markaları eleştirmek değil. Yerli markaların hepsine helal olsun. Daha fazlasını yapsınlar, bütün dünyada satılsınlar. Çok isterim ve gurur duyarım. Benim derdim bu yaklaşımla. Yabancı telefonlara vergi üstüne vergi ekleyerek, yurtdışından alımı neredeyse engelleyerek, taksitli satışı durdurarak alınması neredeyse imkansız hale getirerek yerli telefona yönlendirmek yanlış.

Yerli telefonların daha ucuz bir alternatif olarak görünmesi bir ilüzyon. Yabancı telefonların vergileri normale dönmeli ve yerli telefonda vergi indirimi olmalı. Yerli üreticiye üretim teşviği sağlanmalı ve teknoloji geliştirilmeli. Aksi durumda ben param varsa yabancı olanı alacağım, yoksa hiçbir şey olmadan oturacağım.

Asgari Ücretli Amiral Gemisi Telefon Kullanmasın mı?

Hiç anlayamadığım bir eleştiri bu: “Adamın sırtına atlet alacak parası yok, elinde iPhone var”. Yukarıda anlattım,  Amerikalının yarım maaşla aldığı telefon için biz en az 3 maaş ödemek zorundayız. Kabul, bir asgari ücretlinin alım gücünün üstünde bir telefonu alması abesle iştigal eder. Bu durumda “sen fakirsin, ucuz telefon kullan“, “Facebook senin neyine, pis fakir. Sana SMS bile çok” der gibi eleştirmenin anlamı ne? Akıllı telefon ve internetin temel ilerişim araçları arasına girdiği ve her ihtiyacımızı telefon ve internetle giderdiğimiz bir çağda iyi bir cihaz onun da hakkı değil midir?

Sen mesela (burdaki “sen”i üstüne alınma, hayali biri şimdi o. Onlardan çok var ama); hem Apple’ı, Samsung’u eleştiriyorsun; hem “fakir” iPhone kullandı mı kızıyorsun, hem de cebinde en yeni telefonu taşıyorsun. Nasıl olacak bu iş? Bırakın o “fakir” de son model olmasa da iyi bir cep telefonunu cebine koysun. Hakediyor.

Eleştirecekseniz, en azından bu yazıdan sonra neleri eleştirmeniz gerektiğini bir daha düşünün…

Özet

Özet mözet yok. 3.5 Saattir yazıyorum, nasıl başladığımı ben bile unuttum. Dur bakayım… Hah, iPhone 7 rüzgarı demişim. Bu ara bu başlıkla ne yazsan tık alıyor. Ben de bunu vesile edip içimde kalanları döktüm ortaya. Hepsi bu.

Yorumlar

yorum

BU YAZIYA EMOJİ İLE TEPKİ VER

Alkış Alkış
0
Alkış
Beğendim Beğendim
0
Beğendim
Beğenmedim Beğenmedim
0
Beğenmedim

iPhone 7 100 Dolara Üretilip 1000 Dolara mı Satılıyor?

log in

Captcha!
Üye olmak ister misin?
sign up

reset password

Geri
log in

sign up

Captcha!
Geri
log in
Choose A Format
Trivia quiz
Poll
Story
List
Video
Image